QEEG- najpewniejsza diagnoza ADHD?
Wiele dzieci u których podejrzewa się ADHD przechodzi przez proces diagnostyczny, który jest daleki od idealnego.
Psychiatrów i psychologów dziecięcych jest mało, a większość psychologów nieklinicznych nie ma o ADHD szczególnej wiedzy. Dodatkowo istnieją trudności z diagnozą tego zaburzenia, gdyż na przykład niektóre problemy organiczne mogą dawać podobne objawy. Do tego dochodzi trudność obserwowania dziecka w jego codziennym otoczeniu i w rezultacie mówi się, że diagnoz ADHD jest za dużo albo, że niektórzy cierpieli na to całe życie i nigdy niestety nie zostali właściwie zdiagnozowani.
Czy istnieje dzisiaj test lub procedura diagnostyczna, która daje 100% pewności? Niestety nie. Idealne narzędzie przede wszystkim poprawnie rozpoznawałoby osoby z ADHD, a po drugie nikt kto nie ma tego zaburzenia nie zostałby wliczony do grupy chorych. Dzisiaj obecnie stosuje się łącznie wiele metod, które razem mają stanowić najbardziej wiarygodną diagnozę.
Ostatnie badania wskazują jednak, że istnieje pewne narzędzie, nie stosowane powszechnie, które wykazuje duży poziom skuteczności, a jest nim QEEG. Diagnozowanie tą metodą opiera się na innym odkryciu według którego osoby z ADHD wykazują zwolnienie (dlatego się bierze stymulanty) aktywności w obszarze płatów przedczołowych odpowiedzialnych za funkcje wykonawcze. Zwolnienie przejawia się nadmiarem fal wolnych theta i niedostatkiem fal szybkich beta. Im wyższy stosunek jednych fal do drugich tym większy problem z uwagą i koncentracją.
QEEG to bezpieczna i bezbolesna procedura, w której zapisy z sensorów EEG analizowane są przez komputer oraz porównywane z bazą normatywną zawierającą zapisy osób zdrowych w podobnym wieku. Gdy wyniki osoby badanej znajdują się w określonej odległości od średniej w górnych 7% wnioskuje się, że istnieje biologiczny marker ADHD. W badaniach porównujących osoby z ADHD i zdrowe procedura w prawie 90% dawała prawidłową diagnozę!
Co z sytuacjami kiedy ta metoda ma rozstrzygnąć czy przejawiane wzory fal mózgowych nie są efektem innego zaburzenia a właśnie ADHD? W jednym z badań 26 dzieci przejawiających problemy z uwagą i zachowaniem zostało zbadanych przez psychiatrów dziecięcych. 16 dzieci psychiatrzy zdiagnozowali jako chore na ADHD zgodnie z wytycznymi podręcznika diagnostycznego DSM-IV. Z tej grupy aż 15 przejawiało opisane nieprawidłowości w QEEG. Ponadto u żadnego spośród pozostałych 10 dzieci, które dostały inne diagnozy, QEEG nie wykryło nieprawidłowości w aktywności płatów przedczołowych.
To badanie przyniosło wstępne obiecujące wyniki co do skuteczności diagnostyki za pomocą QEEG. Ponieważ grupa dzieci była mała i pochodziła tylko z jednego szpitala, przeprowadzono także badanie na większą skalę. Tym razem objęło ono 159 dzieci w wieku od 6 lat, w przypadku których przeprowadzono rozległą i szczegółową diagnozę psychiatryczną, badania zdrowotne oraz dodatkowo po dwie tradycyjnie używane skale dla rodziców i nauczycieli. Dzieci poddano także badaniu QEEG, którego wyniki nie były znane psychiatrom. 97 dzieci otrzymało diagnozę ADHD w efekcie badań psychiatrycznych.
Skuteczność metod:
- »Skala (ADHD IV) dla rodziców wykazała 57 % skuteczności w diagnozie ADHD (67% dzieci bez tego zaburzenia zostało zdiagnozowanych jako chore na ADHD oraz w 28% metoda ta nie rozpoznała rzeczywiście chorych)
- »Skala (ADHD IV) dla nauczycieli 47% skuteczności (62% fałszywie pozytywne, 39% fałszywie negatywne)
- »Skala (Conners Rating Scale) dla rodziców 55% skuteczności (86% fałszywie pozytywne, 22% fałszywie negatywne)
- »Skala (Conners Rating Scale) dla nauczycieli 58% (59%fałszywie pozytywne, 33% fałszywie negatywne)
Jak widać w procesie diagnostycznym, oceny rodziców potrafią być ekstremalnie przesadzone. Ogólnie trafność tego rodzaju metod wynosi około 60%, czyli niewiele więcej niż diagnozowanie na chybił trafił!
- »QEEG 87% skuteczności, 94% dzieci bez diagnozy ADHD nie wykazało markera QEEG (13% fałszywie pozytywne, 6% fałszywie negatywne)
Skuteczność prawie 90% oznacza, że jest to o wiele lepiej sprawdzić działanie mózgu niż analizować zachowanie. Być może gdyby to była standardowa procedura ilość dzieci leczonych na ADHD zmniejszyłaby się wielokrotnie.
Badanie mini QEEG wykonywane jest przed treningiem neurofeedback. Dzięki temu możemy być bardziej pewni diagnozy i śledzić jak nieprawidłowa proporcja fal zmienia się wraz postępem treningów.
Snyder i wsp. (2008). Blinded, multi-center validation of EEG and rating scales in identifying ADHD within a clinical sample. Psychiatry Research, 159, 346-358